Brede voeten en schoenen: waar moet je op letten?

Wat zijn brede voeten eigenlijk?

“Brede voeten” is geen medische diagnose maar een beschrijving van de verhouding tussen de lengte en breedte van je voet. Concreet gaat het om de omtrek van het breedste gedeelte van de voet: de bal, het gedeelte vlak voor de tenen.

Iemand met maat 42 maar een relatief brede voorvoet heeft simpelweg een andere voet geometrie dan iemand met dezelfde schoenlengte maar een smallere voet. Een standaardschoen in maat 42 is op één gemiddelde breedte ontworpen, past die breedte niet bij jou, dan zijn de klachten voorspelbaar.

Brede voeten kunnen verschillende oorzaken hebben:

• Aanleg en erfelijkheid. De vorm van je voet is voor een groot deel genetisch bepaald. Als een van je ouders brede voeten heeft, is de kans groot dat jij dat ook hebt.
• Leeftijd. Naarmate we ouder worden, verliezen de voeten elasticiteit en worden de pezen soepeler. Het gewelf kan zakken en de voet spreidt zich letterlijk uit. Het is niet ongewoon dat iemand op zijn zestigste een half tot een hele wijdtemaat breder is dan op zijn dertigste.
• Zwangerschap. Tijdens de zwangerschap maakt het lichaam het hormoon relaxine aan, dat gewrichten en banden soepeler maakt. Dit kan ertoe leiden dat de voet permanent iets breder of langer wordt.
• Overgewicht. Extra lichaamsgewicht vergroot de belasting op de voeten, waardoor het voetgewelf sneller inzakt en de voet breder wordt.
• Voetklachten. Aandoeningen als platvoeten, hallux valgus of een doorgezakt voorvoetgewelf gaan bijna altijd gepaard met een bredere voet.

Het systeem van wijdtematen

De meeste mensen weten dat schoenen in maten komen — een getal dat de lengte van de voet uitdrukt. Wat veel minder bekend is, is dat schoenen óók in breedtematen verkrijgbaar zijn, aangeduid met een letter.

De logica is eenvoudig: hoe verder de letter in het alfabet, hoe breder de schoen. De schaal loopt doorgaans van C (zeer smal) tot M (extra breed). De letters zeggen iets over het volume van de voorvoet van de schoen: hoeveel ruimte er aanwezig is voor de bal van de voet, de kleine teen en de grote teen.

Een overzicht van de meest gangbare wijdtematen:

F: Smal

Voor voeten die relatief slank zijn. Iemand met F-breedte ervaart in standaardschoenen soms dat de schoen "zwemt" aan de zijkant.

G: Standaard (de EU-norm)

De meest voorkomende maat. Vrijwel alle merken die geen breedtematen aanbieden, produceren op een G-leest. Staat er geen breedtemaat bij een schoen vermeld, dan kun je er in de meeste gevallen van uitgaan dat het een G is.

H: Breed

De eerste stap voor wie een ruimere voet heeft. Geschikt voor een bredere voorvoet, een lichte hallux valgus of een hogere wreef. H is in Nederland veruit de meest gevraagde brede wijdtemaat.

K: Extra breed

Voor voeten met aanzienlijk meer volume. Doorgaans aanbevolen bij uitgesproken brede voeten, gevorderde hallux valgus of bij mensen die steunzolen dragen die extra ruimte innemen.

L en M: Zeer extra breed

Deze maten zijn minder gangbaar in reguliere winkels maar worden aangeboden door gespecialiseerde merken en orthopedische schoenmakers. Ze zijn bedoeld voor voeten met ernstige standsafwijkingen of medische indicaties.

Een belangrijk detail: de meting geldt voor de omtrek van de bal van de voet, niet voor de absolute breedte. Twee voeten met dezelfde breedte in centimeters kunnen bij verschillende schoenmaten een andere wijdtemaat hebben. Het gaat altijd om de verhouding.

Hoe meet je je wijdtemaat?

Het meten van je voetbreedte doe je het beste staand, met je volle gewicht op de voet. Voeten zijn namelijk niet stijf, ze spreiden enigszins zodra je je gewicht erop plaatst. Ga je meten terwijl je zit, dan krijg je een te lage waarde.

De stappen:

• Ga blootsvoets staan op een vlakke ondergrond.
• Pak een meetlint en leg dit rondom het breedste gedeelte van je voet, de bal, vlak achter de teen.
• Noteer de omtrek in centimeters.
• Doe dit bij beide voeten, want de meeste mensen hebben één voet die iets groter of breder is. Koop altijd op de bredere voet.
• Vergelijk de meting met de breedtemaat-tabel van een specifiek merk.

Praktische tip: meet bij voorkeur aan het eind van de dag. Voeten zwellen gedurende de dag licht op door de belasting van het lopen. Schoenen die ’s ochtends perfect passen, kunnen ’s avonds te krap zitten.

Waarom de juiste breedte zo belangrijk is

Te smalle schoenen zijn niet alleen oncomfortabel. Op de lange termijn kunnen ze seriöuze voetklachten veroorzaken of bestaande problemen verergeren.

• Blaren en drukplekken zijn de meest voor de hand liggende gevolgen. De huid aan de zijkant van de voet wordt samengedrukt en raakt geïrriteerd.
• Zenuwknelling treedt op wanneer de voorvoet structureel wordt samengedrukt. Dit kan leiden tot gevoelloosheid, tintelingen of een brandend gevoel.
• Verergering van hallux valgus is een veelvoorkomend gevolg van jarenlang te smalle schoenen. Een te smalle schoen drukt precies op de botknobbel en versnelt het proces.
• Overbelasting van enkels en knieën. Als de voet zich niet goed kan afwikkelen doordat hij ingeklemd zit, past het lichaam de loopbeweging aan. Die compensatie werkt door in de enkel, knie en soms zelfs de heupen.

De leest: het onzichtbare fundament van een schoen

Schoenen worden gemaakt op een mal die de vorm van de voet nabootst: de leest. De leest bepaalt niet alleen de lengte en breedte, maar ook de vorm van de voorvoet, de gewelfhoogte en de positie van de hiel.

Een schoen met een brede leest heeft meer volume in de voorvoet. Maar er zijn ook zogeheten gebroken leesten, waarbij de voorvoet breed is en de hiel smal. Dit is specifiek ontworpen voor mensen die wél een brede voorvoet hebben (of hallux valgus), maar een slanke hiel.

De leest is ook de reden waarom wijdtematen niet universeel zijn. Een H-maat van merk A is niet per definitie even breed als een H-maat van merk B. Elk merk heeft zijn eigen leesten en interpretaties. Passen is dan ook onvervangbaar.

Uitneembaar voetbed: meer dan een detail

Een uitneembaar voetbed is voor mensen met brede voeten of voetklachten een praktisch voordeel dat verder gaat dan comfort alleen. Het maakt de schoen geschikt voor op maat gemaakte steunzolen, die door een podoloog of orthopedist zijn voorgeschreven.

Merken die brede wijdtematen aanbieden, zoals Solidus, Waldläufer of Durea, bouwen uitneembare voetbedden vaak standaard in, juist omdat hun klanten vaker steunzolen dragen.